Recensie “Diep gedacht en intens gevoeld”
Carolien de Boer, Tine Geysen, Margriet Zwiers, Annelies Engelen & Natascha Santes (red.)
Soms ontdek je als vrouw op latere leeftijd dat je kenmerken van hoogbegaafdheid hebt, en dan begint vaak het terugkijken. Terugkijken op de jaren waarin je dacht dat je té veel, té intens, té druk of té overdreven was. Of terugblikken op het aanpassingsgedrag dat als vanzelf ging, maar zo veel kostte en dat je zover van jezelf afdreef. Voor die vrouw is dit boek geschreven, en voor haar is het waardevol.
Tien hoogbegaafde vrouwen uit Nederland en Vlaanderen hadden de moed om hun levensverhaal te vertellen in Diep gedacht en intens gevoeld. Ze vertellen over faalangst die zich al vroeg in hun gedrag nestelde, over kameleongedrag als overlevingsstrategie, over hun zelfvertrouwen dat langzaam verdwijnt als ze jaar na jaar horen dat ze anders zijn, over donkere gedachten van hun kleine kinderen en over ouderschap waarbij je je eigen worsteling terugziet in je kind. Ook het verhaal van een vrouw die al jong meekrijgt dat een vrouw knap moet zijn en niet slim. Voor haar is make-up irrelevant want ze praat ze liever over het heelal of hoe de geschiedenis zich dreigt te herhalen. Dit verhaal laat zien hoe diep woorden uit je jeugd zich in kunnen graven in je zelfbeeld, wat decennialang standhoudt.
Één verhaal komt hard binnen: een vrouw die een negenstappenplan ontwikkelt om niet meer zichzelf te zijn om op deze manier sociaal geaccepteerd te worden. Door het hele verhaal heen lees je dat sociale acceptatie zwaarder weegt dan wie ze echt is. Ze ontwikkelt anorexia en ze worstelt nog steeds en met haar fysieke en mentale zelfbeeld. Dit verhaal maakt je stil.
Het verlies van authenticiteit is misschien wel het meest schrijnende in dit boek, en het wordt meerdere keren verteld, op steeds andere manieren maar met dezelfde kern.
Naast de moeilijkheden is er ook ruimte voor wat hoogbegaafdheid oplevert: apps die worden gebouwd die nog niemand had bedacht en die deuren openen naar grote bedrijven, ondernemerschap dat pas na de ontdekking van hoogbegaafdheid voelbaar wordt als roeping, kinderen die tot zelfverzekerde volwassenen worden opgevoed, en een zoektocht naar wat het allemaal betekent voor het eigen leven. Die kant krijgt gelukkig ook aandacht in dit boek.
De reflecties van de elf experts zijn wisselend er ontbreekt eenduidigheid. Waar de ene deskundige faalangst en perfectionisme als kenmerk van hoogbegaafdheid beschouwt, spreekt de ander dat tegen, zonder dat het boek die spanning expliciet maakt.
Sommige reflecties verwijzen naar meerdere vrouwen tegelijk, waardoor de lezer de draad kwijt kan raken. En een aantal hoofdstukken is zo staccato geschreven dat de inhoud door de schrijfstijl ondersneeuwt. Ik had het prettiger lezen gevonden als de reflectie direct achter het bijbehorende verhaal was geplaatst. Nu staan ze los van elkaar en moet de lezer zelf de brug slaan die het boek had kunnen maken.
Een inhoudelijk punt dat niet onvermeld mag blijven is dat er een vinger wordt gelegd bij de aanname dat intensiteit en overexcitabilities uit Dąbrowski’s theorie van positieve desintegratie kenmerken van hoogbegaafdheid zijn. Dąbrowski heeft echter nooit gesteld dat zijn theorie bedoeld is om hoogbegaafdheid te identificeren. Die vermenging is wijdverbreid in de praktijk, maar wetenschappelijk niet onderbouwd, en het is goed dat dit boek die kritische noot plaatst.
Positief is de goed onderbouwde uitleg over de vaak ineffectieve hulp binnen de GGZ en welke interventies wel helpend zijn, evenals de aandacht voor veerkracht, de invloed van de omgeving en de maatschappelijke toegevoegde waarde van hoogbegaafdheid. Ook fijn dat minder belichte vormen van begaafdheid komen aan bod, zoals uitzonderlijke hoogbegaafdheid en creatieve begaafdheid, daardoor is het boek breder dan het gemiddelde hoogbegaafdheidsboek.
Voor de vrouw die op latere leeftijd ontdekte dat ze kenmerken van hoogbegaafdheid heeft en wil weten dat ze er niet alleen in staat is dit boek een aanrader.
Te bestellen via de uitgever: BetereBoeken
Nijkerk, 2 april 2026,
Larinda Bok-van der Voet
RITHA/ECHA Specialist Hoogbegaafdheid & Buitenpsycholoog.
Meer recensies over boeken over hoogbegaafdheid vind je hier.
Wil je hoogbegaafdheid als verrijking zien? Investeer in coaching. Hoe?
Als je je wilt verdiepen in de zelfbeeld- en persoonlijkheidsontwikkeling van mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid, zelf betekenis wilt geven aan je leven of als je hulpverlener bent en je cliënten meer wilt leren over hoogbegaafdheid, dan is dit boek een waardevol instrument.