Oefeningen uit de Acceptance And Commitment Therapy (ACT)

oefening ACT Hoogbegaafd

Omgaan met dingen die tegenzitten is een vaardigheid die je kunt leren. In dit blog lees je enkele oefeningen uit de Acceptance And Commitment Therapy (ACT).

Vaardigheden vragen oefening. In de ACT therapie ga je aan de slag met veel thuisoefeningen. (We gaan geen rollenspellen doen want dat voelt zo nep, daar houden hoogbegaafde volwassenen niet van).

ACT oefening 1: Buiten je comfortzone

Je leert in een ACT programma uit je comfortzone te stappen. Zo moest ik tijdens de ACT opleiding douchen met een pak yoghurt en gaan ervaren wat dit met mij en mijn gedachten doet. Probeer het eens! Je zult zien dat er heel wat overtuigingen naar boven komen die je los mag laten als je in de douchecabine stapt.

Ik ben een beetje eigenwijs

Overigens heb ik de yoghurt oefening niet gedaan, voor mij zou dit geen out of mijn comfortzone actie zijn. Ik heb op LinkedIn een bericht geplaatst met een (voor mijn doen) gek plaatje. Waarbij ik een verhaal vertelde dat ook ik, al ben ik over het algemeen rustig en beheerst nu toch écht boos was over iets onrechtvaardigs wat mij geflikt was.

Mijn onderliggende boodschap was: ‘laat boosheid er zijn, maak je er niet te druk om. Boosheid hoort ook bij het leven en wees compassievol voor jezelf.’

Voor mij was het spannend hoe men op deze afbeelding zou reageren. En die reacties vielen alles mee. Sommigen vonden het een leuke, humoristische en passende afbeelding. Maar de meeste lezers zeiden er niets van en reageerden alleen inhoudelijk op het bericht.

Mijn onderliggende overtuiging was: ‘zouden de mensen mij nog wel serieus nemen als ik zo’n getekend plaatje van mezelf in een serieus bericht op LinkedIn plaats?’

In de ACT opleiding heb ik onderzocht waar deze overtuiging vandaan komt en geleerd deze gedachte in een ander perspectief te zetten en………. je gelooft het niet: nu kan ik er zelfs om lachen en zou ik het een andere keer weer doen. Waarvan acte met de afbeelding in dit blog.

ACT oefeningen hoogbegaafd
Copyright Larinda Bok – van der Voet

Uit je comfortzone

Uit je comfortzone gaan kan iets heel kleins zijn. Denk aan een dag een in plaats van twee oorbellen dragen, in huis de hele dag de ontbijttafel gedekt laten staan of ergens expres te laat komen terwijl je altijd tien minuten voor tijd aanwezig bent.

Wees creatief en bedenk wat voor jou uit je comfortzone is en ga eens ervaren wat dit met je doet. Ga op ontdekkingsreis welke regels en overtuigingen er aan ten grondslag liggen en welke invloed deze in je leven hebben.

Wil je eens sparren over hoe jij kunt gaan bereiken wat je diep van binnen eigenlijk al heel lang wilt? Maak een afspraak voor een sparringsessie waar ik kosteloos met je meedenk.

ACT oefening 2: Regels ontdekken

Ik vermoed dat jij van jezelf heel veel moet. Word je eens bewust hoe vaak je ‘altijd’ of ‘moeten’ zegt. Dit zijn kernwoorden waar jij jezelf een enorme druk mee oplegt.

Ten diepste liggen er aan je gedachten allerlei regels en overtuigingen ten grondslag.

Houd eens een regelboekje bij met alle regels die jij (door iemand anders, de juf van vroeger, de pesters uit je klas of je moeder (moeders kunnen er ook wat van) jezelf hebt opgelegd.

Deze regels komen voort uit het gegeven dat je iets probeert te vermijden of te controleren. (Als je nu heel eerlijk naar jezelf en je regels kijkt, kan je er niet omheen dat dit de waarheid is).

Bespreek en toets je regelboekje met je ACT- therapeut en je gaat zien dat je leven vanaf dat moment anders, lichter en vrijer wordt.

ACT oefening 3: Controle loslaten

Heb jij ook de ervaring dat, als je bewust je gedachten, gevoelens en gedrag wilt controleren dit een evenredige sterke tegenreactie geeft? Het lijkt wel op het weggooien van een boemerang: hoe harder je gooit, hoe harder hij daarna ook weer tegen je hoofd aanvliegt.

De meeste mensen die dit lezen voelen diep van binnen dat dit klopt. Maar hoe komt het nu dat we zó geneigd zijn controle uit te oefenen, terwijl we heel goed weten dat dit eigenlijk niet of zelfs averechts werkt?

Dit komt door de manier waarop we leren wat we wel en niet moeten doen en waarop we oorzaak- gevolg relaties leggen. Dit houdt je klein en keert zich tegen je.

De belangrijkste oorzaak voor de meeste psychische problemen is het geloof dat je zwak, slecht, dom, slap, waardeloos of niet goed genoeg bent. Door dit geloof denk je dat je regels en controle nodig hebt om jouw ‘slechte ik’ in toom te houden, zodat je geen domme of gevaarlijke dingen doet.

Het gevolg is dat je vroeg of laat niet aan die veel te strenge en onrealistische regels voldoet, waardoor je negatieve geloof juist wordt bevestigd.

Omdat je verwoede pogingen je gedachten, gevoelens en gedrag te controleren niet werken, concludeer je opnieuw dat je zwak, slecht, dom, slap, waardeloos of niet goed genoeg bent. Zie hier hoe het negatieve geloof in jezelf zich op deze manier versterkt.

Een ACT oefening om niet meer te controleren

Stel je voor dat je de bestuurder bent van een bus die op weg is naar plaatsen die symbool staan voor je waarden, doelen en dromen. Naast je in de bus zit je grootste angst, bijvoorbeeld de angst om te falen, om afgewezen te worden, of de angst voor een paniekaanval.

Stel je eens de volgende vragen:

  • Wat is jouw grootste angst?
  • Wie zit er naast jou in de bus?
  • Hoe ziet die angst er precies uit?

En het blijft niet bij die ene angst. Achter je zitten nog een paar andere passagiers, die zich bemoeien met de keuzes die je probeert te maken. Al deze passagiers staan symbool voor de gedachten in je hoofd.

De een roept dat je toch vooral niet te hard moet rijden, dat je voorzichtig moet zijn, dat je linksaf moet terwijl jij rechtsaf wilt (bijvoorbeeld: hij zegt dat je beter veilig in je huidige baan kunt blijven, in plaats van dat je doet wat je eigenlijk wilt: een andere baan zoeken). Al die mensen in de bus bemoeien zich overal mee en wát je ook doet, je doet het nooit goed.

Heb je de ACT oefening gedaan?

Is dit herkenbaar als je kijkt naar de stemmen in je hoofd? Is er een angst die altijd naast je zit op je weg, en zijn er allerlei stemmen die van alles roepen?

Wat als je naar iedereen zou luisteren? Hoe verloopt je reis als je linksaf en rechtsaf zou gaan, rechtdoor en achteruit, hard en zacht? Je zou waarschijnlijk verward stil blijven staan met je bus. Is dit vergelijkbaar met de verlamming die je soms in je hoofd ervaart? Hoogbegaafde mensen kunnen enorm goed denken, tegelijkertijd verwart de complexiteit en weten ze niet hoe ze de regie over hun eigen leven in handen kunnen nemen.

De moraal van dit verhaal is: jij bent de bestuurder. Er is maar één stuur in de bus en dat heb jij in handen. Wat de passagiers vooral doen, is heel hard roepen. Zelfs je grootste angst bepaalt niet welke richting jij op gaat. Dit gebeurt alleen als je denkt dat die angst de bestuurder is. Toch is dit niet zo. Als je bereid bent om je grootste angst naast je en de andere passagiers achter je te laten schreeuwen en mopperen, dan kun je vervolgens zelf je eigen richting bepalen.

Hulp bij complexe vragen

Ik help je graag bij het onder ogen zien van je angst en je leven in te richten zodat jij een leven leidt voor waardevolle dingen die dichtbij je hart liggen. Neem contact op om jouw behoeften en de mogelijkheden te bespreken.

Bij een ACT programma ontvang je het werkboek ‘Uit Liefde voor jezelf’. Bovenstaande oefeningen zijn een voorbeeld van de oefeningen die je in dit inzichtgevende boek, geschreven door psycholoog Gijs Jansen, vindt.

Met dank aan Gijs Jansen voor het ruimhartig delen van alle content op de ACT website.

Wil je hoogbegaafdheid als verrijking zien? Investeer in coaching. Hoe? 

Deel dit blog

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email