Je bent hoogbegaafd wanneer een hoge intelligentie samengaat met een kenmerkende manier van zijn, voelen en doen. Volgens het Delphi-model Hoogbegaafdheid ben je dan een snelle en slimme denker die complexe zaken aankan, autonoom, nieuwsgierig en gedreven, sensitief en emotioneel, intens levend en met plezier in creëren (Kooijman-van Thiel, 2008).
Wanneer ben je hoogbegaafd?
| Domein | Kenmerk | Wat je daarvan merkt |
|---|---|---|
| Denken | Snelle en slimme denker die complexe zaken aankan | Je ziet snel patronen, legt diepe verbanden en denkt op meerdere sporen tegelijk. |
| Zijn | Autonoom | Je trekt je eigen conclusies en volgt je eigen afweging. |
| Willen | Nieuwsgierig en gedreven | Je wilt begrijpen, doorgronden en verder komen. |
| Voelen | Sensitief en emotioneel | Je neemt fijn waar en je emoties zijn genuanceerd en rijk geschakeerd. |
| Beleven | Intens levend | Je beleeft het leven met volle overgave, in denken, voelen en doen. |
| Doen | Plezier in creëren | Je haalt voldoening uit het scheppen van iets nieuws. |
In de tabel zie je zes domeinen die het Delphi-model Hoogbegaafdheid onderscheidt. Want: Wat zijn nu precies de kenmerken van hoogbegaafdheid? Is hoogbegaafdheid alleen een IQ van 130+ of is het meer? Dit blog geeft antwoord op veel vragen over hoogbegaafdheid.
Wat zijn de kenmerken van hoogbegaafdheid
Het antwoord op de vraag: ‘wat zijn kenmerken van hoogbegaafdheid?’ is niet eenvoudig te geven.
Bij identificatie van hoogbegaafdheid is het belangrijk om contextueel en integraal te werk te gaan. Ik gebruik daar wetenschappelijk onderbouwde modellen voor. Een mooi model dat de samenhang van hoogbegaafde persoonskenmerken weergeeft is het Delphi-model Hoogbegaafdheid. Dit model ziet de hoogbegaafde als meer dan een IQ-cijfer én in zijn totale persoonlijkheid in samenhang met zijn omgeving.
Niet alleen het innerlijk als statisch gegeven wordt beschreven, maar ook de wisselwerking en het samenspel tussen de hoogbegaafde en de samenleving worden in het Delphi-model Hoogbegaafdheid naast elkaar geplaatst. In dit blog neem ik je mee in dit model. Na het lezen van dit blog heb je meer antwoorden op de vraag: ‘wat zijn de kenmerken van hoogbegaafdheid?’.
Existentieel model rond de kenmerken van hoogbegaafdheid
Het Delphi-model Hoogbegaafdheid is een existentieel model. Existentieel betekent zingevend, verband houdend met het menselijk bestaan. Het is geen persoonlijkheidstheorie die over existentiële onderwerpen spreekt zoals Dabrowski’s theorie van positieve desintegratie.
Definitie van hoogbegaafdheid volgens het Delphi-model Hoogbegaafdheid
Om antwoord te kunnen geven op de vraag: ‘wat zijn de kenmerken van hoogbegaafdheid?’, formuleerden experts in hoogbegaafdheid onderstaande -knap gevonden- omschrijving van hoogbegaafdheid.
Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.

Antwoord op de vraag: ‘wat zijn de kenmerken van hoogbegaafdheid?
Om gestructureerd antwoord te geven op de vraag wat de kenmerken van hoogbegaafdheid zijn, groepeer ik het antwoord in drie delen. Als kenmerken noem ik vervolgens:
- innerlijke kenmerken,
- de wisselwerking met de buitenwereld en
- de kenmerken van het samenspel van alle facetten die met hoogbegaafdheid samenhangen.
Innerlijke kenmerken van hoogbegaafdheid
Zijn: autonoom
‘Zijn’ wordt het beste gekarakteriseerd met autonoom, denken (hoog intelligent) en voelen (rijkgeschakeerd). Deze drie kenmerken staan aan de linkerkant in het model. Hoogbegaafden kunnen niet anders dan hun eigen conclusies trekken. Daarom blijven ze bij hun eigen afweging, tot zich iets aandient dat, in hun ogen, daadwerkelijk beter is.
Denken: hoogintelligent
Hoogbegaafden bezitten metacognitie, zij denken meer dan gemiddeld analytisch, denken in matrixen en op veel sporen en niveaus tegelijkertijd. Ook doorzien zij snel patronen en hebben een groot associatievermogen waardoor zij snel en diepgaand verbanden zien. De gedachtenstroom is daarentegen afwisselend divergerend en convergerend.
Wat een intelligentietest meet
Hoogintelligent noemen we in de volksmond intelligent, slim, schrander en pienter. Dit is wat een intelligentietest meet. Een intelligentietest meet echter geen verschillende dimensies en ook geen relevante niet- cognitieve kenmerken. Via deze link lees je meer over het maken van intelligentietesten.
Zoals eerder beschreven, wordt gedrag niet alleen bepaald door het IQ cijfer. Er zijn immers meer invloedsfactoren op het gedrag van mensen. Ik noem er enkele.
- Talenten en drijfveren van een persoon.
- Competenties en capaciteiten van een persoon.
- Omgeving waar een persoon zich in bevindt.
De TMA talentenanalyse is een wetenschappelijk onderbouwd instrument dat het spectrum van verschillende dimensies meet. Met een capaciteitenonderzoek meten we ook cognitieve capaciteiten. De cognitieve capaciteitentest is geen IQ test. Via deze link vind je een voorbeeldrapportage.
Voelen: rijkgeschakeerd
Rijkgeschakeerd is het best passende woord voor de emotionele binnenwereld van mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid. Er woelen zeer veel emoties rond in brein en lichaam. Soms zoveel dat zij zich ervoor af moeten sluiten om, net zoals bij het denken, niet door te draaien. De emoties zijn heel genuanceerd en kleurrijk. Ze zijn ook onderling sterk verweven.
In het Delphi-model Hoogbegaafdheid staan deze persoonskenmerken van hoogbegaafdheid aan de linkerkant. Er is een wisselwerking tussen het hoogintelligente denken en het rijkgeschakeerde gevoelsleven en de autonomie heeft daar ook invloed op.
Kenmerken van de wisselwerking met de buitenwereld
Drie existentiële kenmerken die met de buitenwereld, de samenleving en andere mensen te maken hebben zijn in het rechterdeel van het Delphi-model Hoogbegaafdheid weergegeven. Het gaat hier over het willen, doen en waarnemen.
Willen: gedreven, nieuwsgierig
Dit existentiële persoonskenmerk vertegenwoordigt het eerste deel van de beweging naar buiten. Hoogbegaafde mensen willen meestal heel veel. Ze willen van alles. En het liefst meteen, en het liefst telkens weer iets nieuws.
Hoogbegaafden zijn leergierig, willen ontdekken, maar natuurlijk wel op hun eigen manier, ze zijn autonoom. Ze bijten zich vast in iets, gaan door en gaan vaak heel ver door. Ook zijn ze zijn vaak erg gedreven en bijzonder nieuwsgierig. Hoogbegaafden raken gemakkelijk in een flow. Herken je dit?
Doen: scheppingsgericht
Verbonden aan het willen is het doen. Deel twee van de beweging naar buiten. Mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid zijn altijd en met veel plezier bezig met het maken, creëren van iets. Dat kan een model zijn, een puzzel, een schilderij, een proces, een techniek, een methode, een uitvinding, een verbetering, een spel, een product en soms iets waar ze beroemd mee worden.
Zelfs al lijken ze niets te doen, dan nog is het brein aan het scheppen: denkwerelden, structuren, verhalen, beelden. Scheppingsgericht noemen we dat. Het is een wat onbekend woord, maar het dekt wel het beste de lading.
Het doen is niet persé een voorwaarde voor hoogbegaafdheid. Niet alle prestaties, producten en wat dies meer zij, komen volledig uit de hoogbegaafde zelf en landen volledig in de samenleving. De juiste omstandigheden zorgen voor de meeste ruimte voor het doen, het creëren, de scheppingsgerichtheid.
Hoogsensitief
Hoogsensitiviteit maakt een beweging naar binnen, het waarnemen. Wetenschappers ontdekten dat het neurologisch systeem, het zenuwstelsel van mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid verschilt met dat van gemiddeld begaafde mensen. Niet zozeer fundamenteel, maar in het bijzonder gradueel. Hoogbegaafde mensen hebben meer en dunnere zenuwuiteinden en meer en actievere synapsen.
Bovendien hebben hoogbegaafden een brein dat op meer plaatsen tegelijk actief kan zijn. Met dit beeld in het achterhoofd kan je het brein van hoogbegaafde mensen bekijken en zien we dat het waarnemen gekenmerkt wordt door scherpte en genuanceerdheid.
Alle zintuigen van hoogbegaafden staan namelijk altijd op scherp. Alles komt tegelijkertijd, in volle nuance, heel precies en met de volle lading binnen. Hoogsensitief noemen we dat. Er is echter wel differentiatie in hoogsensitiviteit op verschillende gebieden.
Hoogsensitief is niet één op één op hoogbegaafdheid te leggen
Ik wil daarom wel een aantekening maken. Het is niet zo dat iedereen die hoogsensitief is, ook hoogbegaafd is. Er zijn specifieke facetten die hoogbegaafden kenschetsen, die hoogsensitieve mensen daarentegen niet in zich hebben.
Neem a.u.b. contact met mij op als je hier voor jezelf duidelijkheid over wilt hebben. Ik vertel je er graag meer over.

Kenmerken van het samenspel in het Delphi-model Hoogbegaafdheid
Bovendien bepalen de aard van het samenspel tussen alle existentiële facetten de overige kenmerken.
Snel
Hoogbegaafden zijn snel, zelfs héél snel; in nagenoeg alle facetten van hun existentie. Dit zou goed kunnen samenhangen met de biologische gesteldheid van het neurologisch systeem, en in het bijzonder, de hoogsensitiviteit.
Prikkels komen snel binnen en de emotionele wereld daaromheen is gauw geschapen. Het denken is als een supersnelle processor. De voorstelling van het product is snel in beeld en daarom willen de hoogbegaafden snel, zeer snel weer verder.
Creatief
Mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid zijn vaak vindingrijk en origineel. Ook bedenken zij ongewone oplossingen, leggen ongewone verbanden en vinden dat ook nog eens een erg leuke bezigheid. Het geeft hen iets sprankelends, levendigs en speels. Dat creatieve zien we vooral ten aanzien van het denken, willen en doen.
Complex
Een hoogbegaafde zit daarnaast complex in elkaar. Hij functioneert complex of sympathieker uitgedrukt: veelzijdig en kan een grote complexiteit aan. Een hoogbegaafde is allesbehalve eenvoudig. Een hoogbegaafde kan echter wel bescheiden zijn, maar eenvoudig in de term van simpel is hij dat zeker niet. Complex slaat op alle kenmerken, behalve op het zijn, op de autonomie.
Intens
Je kunt zeggen dat bij alle hoogbegaafden alle knoppen op tien staan en uitzetten lastig is. Alles aan hen is intens en van een grote heftigheid. Het intense heeft vooral betrekking op het voelen, denken en willen.
Zet overal maar zeer, erg, té of uitzonderlijk voor en je begrijpt wat er bedoeld wordt.
Dit is het antwoord op de vraag: ‘wat zijn de kenmerken van hoogbegaafdheid’
Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.
Wil je antwoord op de vraag: wanneer ben ik hoogbegaafd?
Weet dan dat, zoals ik schreef, een intelligentietest alleen het cijfer van je intelligentiequotiënt meet. Het meet immers niet meer en niet minder. hoogbegaafdheid gaat ook over intensiteit en prikkelgevoeligheden.
Hierover lees je in het blog: Dabrowski’s theorie van positieve desintegratie uitgelegd.
Wil je veelgehoorde uitspraken over hoogbegaafdheid lezen en ontdekken of jij je erin herkent?
En nu jij! Wat betekent het antwoord op de vraag: ‘wat betekenen de kenmerken van hoogbegaafdheid’ voor jou?
Het feit dat je tot hiertoe hebt gelezen is een teken dat je geïnteresseerd bent in kenmerken van hoogbegaafdheid. Dat is mooi en werkt positief mee aan jouw persoonlijke ontwikkeling. Hier vind je veel video’s over hoogbegaafdheid zodat je nog meer herkenning en verdieping over hoogbegaafdheid kan opdoen.
Ik heb een vraag aan je: ‘wil je nu eens écht weten waar jouw talenten liggen en hoe de kenmerken van hoogbegaafdheid zich bij jou manifesteren en hoe je jouw groeipotentieel kan benutten?’ Investeer dan in jezelf. Bekijk de pagina coaching en ontwikkeling.
Ik gun jou ook dat je meer zelfvertrouwen, plezier en ontspanning ervaart en dat je succesvoller gaat worden in alles wat je doet.
Ik zeg altijd: praat over je gevoelens, gedachten en vermoedens over hoogbegaafdheid met iemand met wie je de verbinding voelt en die ervoor geleerd heeft om mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid te begeleiden. Want het is van belang om hoogbegaafdheid deskundig te onderzoeken door het contextueel en integraal te identificeren. Je hebt daarvoor iemand nodig die de reikwijdte en diversiteit van hoogbegaafdheid aanvoelt en aankan en zelf geen issues heeft. In dit blog lees je hoe je een goede hoogbegaafdheidcoach selecteert.
Heb je al veel aan persoonlijke ontwikkeling gedaan en ken je jezelf al goed? Dan is het waardevol om met mij door te praten zodat je meer duidelijkheid krijgt over de vraag: ‘hoe kan ik de kenmerken van hoogbegaafdheid optimaal laten floreren?’
Stuur me een mail over waar je nu staat en waar je naartoe wilt. Ik werk graag vanuit Dąbrowski’s theorie van positieve desintegratie. Hier lees je meer over deze persoonlijkheidsontwikkeltheorie waar hoogbegaafdheid veel herkenning en groeipotentieel in herkennen.
Kennismaken?
Ik lees je bericht met aandacht en kijk of een gratis online kennismakingsgesprek past bij jou en je vraag, zodat we kunnen ontdekken wat samenwerken je kan brengen.
Larinda Bok-van der Voet
Gecertificeerd TMA Professional, geaccrediteerd NOBCO/ EMCC coach
Buitenpsycholoog en CSR-coach
Specialist Hoogbegaafdheid
Tel: +316 14 35 45 80
Mail: info@hoogbegaafdexpert.nl
Dit blog is geïnspireerd door het boek Hoogbegaafd Dat zie je zó, red/ Maud Kooijman- van Thiel.
Recensies na een hoogbegaafdheid onderzoek en de vraag: “ben ik hoogbegaafd?”
Dit is thuiskomen, ik weet nu wie ik ben en wat ik kan! Ik ga ervoor staan, mijn bedrijf is gestart!
Olga
Ik bereik meer in gesprekken dan voor dit traject. Daar word ik blij van.
Barbara
Larinda is een expert in signalering en begeleiding van hoogbegaafden. Ze gaf mij tips geven over omgang met anderen, welke invloed die op mij kunnen hebben en hoe ik daarmee kan omgaan.
Jan