Je rondt vergaderstukken af, bereidt complexe gesprekken voor, je overziet de casus, voelt de onderstroom en bovenstroom en neemt verantwoordelijkheid. Dit alles doe je vaak nog voordat iemand anders doorheeft dat er iets moet gebeuren. En toch blijven je eigen projecten liggen. Herken je dat? Lees hier mijn voorbeelden en hoe ik dat aanpak.
Bij mij was het: het boek dat ik wilde schrijven, de opleiding die ik bleef onderzoeken, de nieuwe dienst die ik voelde aankomen, maar die ik achter de schermen op mijn website zichtbaar maakte. Misschien is dat voor jou de loopbaankeuze die goed voelt maar waar je nog geen stappen in durft te zetten omdat je het spannender vindt dan je durft toe te geven.
Opvallend genoeg zijn het vaak niet de onbelangrijke dingen die blijven liggen. Die werk je tussen afspraken door nog wel weg. Juist de projecten die raken aan wie je bent, waar je voor staat en wat je wilt betekenen, kunnen blijven hangen in concepten, losse aantekeningen, halve documenten of stille voornemens.
Dat uitstel is meestal geen gebrek aan discipline. Vaak is het een signaal dat er nog geen innerlijk besluit is genomen.
Bij gewone taken is de vraag meestal overzichtelijk. Wat moet er gebeuren, wanneer moet het af zijn en wie verwacht iets van je? Dat soort stappenplannetjes helpen. Zelfs als een taak niet leuk is, weet je wel waar je aan toe bent. Maar bij betekenisvolle projecten is er iets anders aan de hand. Daar gaat het niet alleen om uitvoering. Het gaat om jouw eigen visie, de richting die je op wilt.
Een strategisch functionerende volwassene met kenmerken van hoogbegaafdheid ziet zelden één simpel project. Je ziet meteen de lagen erachter en eronder. Je denkt aan kwaliteit, relevantie, doelgroep, timing, consequenties, positionering en betekenis. Je voelt vaak ook of iets klopt, nog voordat je het volledig kan uitleggen. Daardoor kan een project groter worden dan de eerste stap.
Niet omdat je het niet aankan, maar omdat je voelt dat het iets van je vraagt. Het is echt niet alleen dat je geen tijd hebt, maar het gaat om het maken van een keuze. En daar heb je eigenaarschap en moed voor nodig.
Charlie Gilkey schrijft in Start finishing dat het vermoeiend is om te blijven leven in het verhaal van “ik ben ermee bezig” (Gilkey, 2019). Dat raakt precies aan de spanning van onafgemaakte projecten. Ze nemen ruimte in, ook wanneer je er niet actief aan werkt. Ze blijven aanwezig omdat ze verbonden zijn met iets wat nog niet besloten is.
Veel mensen zoeken de oplossing in een betere planning. Een nieuwe app. Een ander systeem. Een strakkere weekindeling. Dat kan bij sommige projecten helpen, maar alleen als het echte besluit al genomen is. Maar soms is het project niet het probleem. De vraag onder het project is het probleem.
In Dąbrowski’s theorie van positieve desintegratie draait ontwikkeling niet om soepel aanpassen aan wat de omgeving vraagt. Het gaat juist om het vermogen om onderscheid te maken tussen wat meer van jezelf is en wat minder van jezelf is. Daarin speelt de derde factor een belangrijke rol: de autonome kracht waarmee je richting kiest, jezelf beoordeelt aan de hand van innerlijke waarden en stap voor stap vormgeeft aan wie je aan het worden bent (Dąbrowski, 1972). Vanuit dat perspectief is uitstel niet alleen lastig. Het kan ook informatief zijn. Het laat zien waar nog geen heldere keuze is gemaakt.
Een belangrijk inzicht is dat niet elk onafgemaakt project een probleem is. Sommige projecten waren bedoeld als verkenning. Sommige ideeën hebben je ergens gebracht, maar hoeven niet verder uitgewerkt te worden. Sommige plannen klopten in een eerdere levensfase, maar niet meer in de fase waarin je nu staat.
Voor mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid kan dit lastig zijn, omdat je vaak veel mogelijkheden ziet en je grote potentieel voelt. Een onafgemaakt idee voelt dan niet als een los document, maar als een wereld die nog geopend kan worden. Of je hebt last van perfectionisme (lees hier 15 tips om perfectionisme te verminderen) het imposter syndroom waardoor je niet in actie komt. Toch vraagt volwassen persoonlijke ontwikkeling dat je niet alleen leert beginnen, maar ook leert afsluiten.
Afsluiten kan betekenen dat je een project bewust afrondt in een kleinere vorm. Het kan ook betekenen dat je het project parkeert met een heldere datum waarop je opnieuw kijkt. Soms betekent het dat je het idee overdraagt aan iemand anders, en soms betekent het dat je eerlijk zegt: dit was waardevol als gedachte, maar dit soort projecten zijn niet meer mijn weg.
Leer niet alleen te beginnen, maar ook af te sluiten.
Larinda Bok-van der Voet
Een leidinggevende vertelde dat ze al maanden een visiedocument wilde schrijven over de toekomst van haar team. Ze had genoeg inhoud. Sterker nog, in overleggen verwoordde ze voortdurend precies waar de organisatie naartoe moest. Toch bleef het document liggen. Toen ging ze op onderzoek uit wat er werkelijk speelde. Ze ontdekte dat ze tijd zat had, maar dat het document haar positie zou veranderen. Zolang haar visie in de lucht bleef hangen, kon ze meebewegen en betekende dit niets voor haar functie. Zodra ze het opschreef, werd zichtbaar waar ze voor stond en onzeker wat dit voor haar zou betekenen. Haar uitstel beschermde haar niet tegen tijdsgebrek, maar tegen de consequentie van helderheid.
De stap was uiteindelijk niet: “ik moet beter plannen.” De stap was: “ik kies ervoor om mijn visie serieus te nemen, ook als dat gesprekstof wordt over mijn positie.” Daarna schreef ze niet het hele document in één keer. Ze begon met één pagina waarin ze haar vier belangrijkste uitgangspunten formuleerde. Dat was genoeg om in beweging te komen.
Zelf liep ik ook lang rond met een boekidee. Niet omdat ik geen inhoud had, want er waren genoeg aantekeningen, losse zinnen, hoofdstuktitels, praktijkvoorbeelden en gedachten op mijn iPad. De inhoud was er, maar het boek kwam er maar niet.
Lange tijd dacht ik dat het met tijd te maken had, denk aan een volle praktijk, cliënten, administratie, gezinsleven en alles wat bij zelfstandig ondernemerschap hoort. Dat was niet geheel onwaar, maar het was ook niet het hele verhaal.
Gaandeweg zag ik dat mijn boek niet alleen een schrijfproject was. Het was een keuze om mijn stem steviger te laten horen en mijn kennis niet alleen in gesprekken, blogs of losse posts te laten bestaan, maar samen te brengen tot een verhaal dat ertoe doet. Zolang het boek onaf bleef, hoefde ik die positie nog niet helemaal in te nemen. Ik kwam in beweging toen ik me niet meer afvroeg: hoe krijg ik dit boek af? De levensveranderende vraag werd: welke eerste vorm kan mijn boekidee nu al richting geven?
Soms begint een boek niet met een compleet manuscript, maar met één hoofdstuk, één kernzin of één scène waarin zichtbaar wordt waarom dit project ertoe doet. En zo schrijf ik nu aan mijn tweede boek. De inleiding, proloog en hoofdstuk 1 zijn klaar. Wil je meer over mij lezen? Bekijk de “over Larinda pagina” op de website.
Fotocredits: Startupstockphotos – Pixabay
Wanneer je een belangrijk project blijft uitstellen, begin dan niet meteen met een planning. Begin met een eerlijker vraag:
Welk besluit vraagt dit project van mij?
Daarna kan je concreter worden. Niet door jezelf op te jagen, maar door het project terug te brengen naar een vorm die uitvoerbaar en betekenisvol is.
Je kan jezelf vier vragen stellen:
ACT sluit hier mooi op aan, omdat het niet vraagt dat alle twijfel eerst verdwijnt. Je kiest een waarde en zet een passende stap, terwijl ongemak aanwezig mag zijn. Dat maakt afronden minder afhankelijk van jouw controle en meer verbonden met toegewijde actie.
Belangrijke projecten blijven zelden zomaar liggen. Ze blijven liggen omdat ze iets openen. Een nieuwe positie. Een eerlijker verhaal. Een andere verhouding tot je werk. Een zichtbaarder deel van jezelf.
Daarom is de vraag niet alleen hoe je meer afmaakt. De vraag is welk project jou uitnodigt je uit om meer van jezelf serieus te nemen. Misschien hoef je niet harder te werken. Misschien hoef je niet nog een systeem te zoeken. Misschien vraagt dit project vooral dat je erkent dat het belangrijk is, omdat het raakt aan de richting waarin je wilt groeien.
En misschien is dat precies waarom je het uitstelt. Niet omdat je niet weet hoe je moet beginnen, maar omdat je ergens al weet dat beginnen iets verandert.
Welk project blijft bij jou terugkomen, niet omdat het moet, maar omdat het iets zegt over de persoon die je aan het worden bent?
Wil je meer van dit soort blogs lezen? Nodig mij op Linkedln uit om te linken, dan zie je ze vanzelf voorbijkomen.
Je stelt belangrijke projecten vaak niet uit omdat je te weinig discipline hebt, maar omdat ze raken aan richting, zichtbaarheid en eigenaarschap. Een eenvoudig project vraagt vooral uitvoering, terwijl een betekenisvol project vaak ook een innerlijk besluit vraagt. Je moet ergens gaan staan, kiezen wat klopt en accepteren dat jouw keuze gevolgen heeft.
Bij volwassenen met kenmerken van hoogbegaafdheid kan uitstel samenhangen met complex denken, veel mogelijkheden zien, hoge kwaliteitsnormen en een sterke behoefte aan betekenis. Daardoor wordt een project al snel groter dan de eerste stap. Het gaat dan niet alleen om beginnen, maar om het ordenen van ideeën, waarden, verwachtingen en mogelijke consequenties.
Begin niet meteen met een planning, maar met de vraag welk besluit dit project van je vraagt. Daarna kan je het kleiner maken. Misschien hoeft een boek niet direct een compleet manuscript te worden, maar eerst één hoofdstuk. Misschien hoeft een nieuwe dienst niet meteen volledig uitgewerkt te zijn, maar eerst getest te worden in één bijeenkomst. Zo ontstaat beweging zonder dat je jezelf voorbijloopt.
Dąbrowski, K. (1972). Psychoneurosis is not an illness. Gryf Publications.
Gilkey, C. (2019). Start finishing: How to go from idea to done. Sounds True.
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). Guilford Press.
Wil je hoogbegaafdheid als verrijking zien? Investeer in coaching. Hoe?
Als je je wilt verdiepen in de zelfbeeld- en persoonlijkheidsontwikkeling van mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid, zelf betekenis wilt geven aan je leven of als je hulpverlener bent en je cliënten meer wilt leren over hoogbegaafdheid, dan is dit boek een waardevol instrument.