In mijn webinars voor coaches en psychologen begin ik eerst met kennisdelen over hoogbegaafdheid, omdat praktische tips pas echt werken wanneer je begrijpt wat je cliënt ervaart, waarom dat gebeurt en welke betekenis dat heeft in zijn dagelijks leven.
Je herkent het vast. Je hebt een cliënt tegenover je die snel schakelt, scherp analyseert en tegelijk op een onverwachte plek vastloopt. Jij wil helpen, dus je pakt je gereedschapskist, je geeft een interventie, je geeft praktische tips, en toch voelt het alsof je nét niet aansluit. Niet omdat jij niet kundig bent, maar omdat er een laag ontbreekt die bij deze cliënten vaak beslissend is: een kloppend kader dat hun binnenwereld begrijpelijk maakt.
Veel professionals die af en toe een cliënt met kenmerken van hoogbegaafdheid zien, hopen dat ze het kunnen oplossen met praktische handvatten. Dat lijkt efficiënt, maar het kan je juist tijd kosten, omdat de tip dan op het verkeerde probleem landt.
Als de cliënt zich niet herkent in jouw verklaring, of als hij zich opnieuw “te veel” voelt, dan gaat hij óf harder presteren óf wordt hij stiller. In beide gevallen verlies je het contact met de kern waar het om draait en dat wordt opgemerkt.
Daarom bouw ik mijn webinars en lezingen op zoals effectieve begeleiding meestal begint: eerst kennis delen, tussendoor een tip geven en halverwege pas de praktische toepassing maken.
Wil je op de hoogte blijven van mijn kennisdeling? Nodig mij dan uit met een connectieverzoek op Linkedln.
Daar deel ik veel kennis en schrijf ik een nieuwsbrief.
Kennisdelen kan je niet overslaan want kennisdelen doet iets dat een tip niet kan. Het
In de literatuur wordt kennisdeling beschreven als een interventie die mensen ondersteunt door
Het gaat dus niet om “uitleggen”, maar om versterken, zodat iemand met meer regie verder kan.
Bij volwassenen met kenmerken van hoogbegaafdheid is dat extra belangrijk. Ik las in het boek: “rousing the sleeping giant: Giftedness in adult psychotherapy” dat de psycholoog of coach zich in een unieke positie bevindt om de hoogbegaafde volwassene accurate informatie te geven over kenmerken van hoogbegaafdheid. Dit kan veel betekenen voor de levensloop, juist omdat die informatie zó vaak ontbreekt in eerdere hulpverlening.
En daar zit een ongemakkelijke waarheid in: als je te snel naar tips gaat, dan laat je die cliënt weer alleen met de vraag of er iets mis is met hem. Terwijl jij eigenlijk wil dat hij zichzelf eindelijk goed leert begrijpen.
Praktische tips zijn geweldig, maar pas wanneer je samen helder hebt wat er gebeurt en waarom.
Anders krijg je misinterpretaties die blijven terugkomen, zoals:
“Uitstelgedrag” dat misschien wel een gebrek aan uitdaging is.
“Dominant gedrag” dat eigenlijk alleen maar gaat over precisie, tempo en het (over)nemen van de verantwoordelijkheid.
“Overdenken” dat ook een poging kan zijn om moreel zorgvuldig te handelen of juist een teken van een creatief proces.
“Moeilijke communicatie” die ontstaat doordat iemand in zijn denken al drie stappen verder heeft dan de groep.
Kennis over hoogbegaafdheid doe je niet alleen in webinars of workshops op. Er zijn ook veel boeken geschreven over hoogbegaafdheid. Ik schreef zelf het boek: Had ik dit maar eerder geweten over ACT & hoogbegaafdheid en bundelde dit met een verdiepend addendum en naast de 56 werkvormen in het boek nog eens 45 extra werkvormen in een 45-werkvormenboek.
Bekijk: Had ik dit maar eerder geweten over ACT & hoogbegaafdheid
Wanneer je eerst kennis deelt, kan je samen onderzoeken wat typisch past bij het profiel en of er nog meer speelt. Dat onderscheid is niet alleen inhoudelijk relevant, het is ook ethisch.
Er is bijvoorbeeld al langere tijd aandacht voor het risico dat kenmerken die bij hoogbegaafdheid kunnen horen, worden gezien als ADHD-gedrag, waardoor het beeld vertekend wordt en de ingezette interventies niet aanslaan omdat ze niet kloppen.
Kennis delen helpt je dus niet alleen om beter aan te sluiten, maar ook om minder snel in het verkeerde identificatiemodel te schieten.
Ik hoor het regelmatig: “Maar dit is te veel, te ingewikkeld, of overbodig, ik wil gewoon tools.”
Ik begrijp de reflex, want deelnemers hebben tijdsdruk, een volle caseload, en ze willen snel iets bieden dat helpt. Alleen, bij cliënten met kenmerken van hoogbegaafdheid is “snel iets doen” soms precies wat de misverstanden in stand houdt. Deze cliënten voelen feilloos aan wanneer je iets aanbiedt dat niet klopt voor hun realiteit. Dan ontstaat er niet meer vertrouwen, maar meer afstand.
Kennis delen hoeft trouwens niet lang of academisch te zijn. Het kan compact, precies en respectvol.
Het gaat erom dat je het gedrag betekenis geeft en dat je het gesprek op volwassen niveau voert, zodat de cliënt niet opnieuw het gevoel krijgt dat hij zich moet aanpassen aan een standaardmens.
Je cliënt zegt: “Ik heb altijd gedoe met leidinggevenden.” Jij kan direct een communicatietip geven, maar als je eerst kennis deelt, zie je samen iets anders: deze cliënt heeft vaak een hoge behoefte aan helderheid, een sterk verantwoordelijkheidsgevoel en een tempo van denken dat sneller is dan de sociale afstemming in veel teams.
Wanneer je dat kader neerzet en onderzoekt of het klopt met de beleving van je cliënt, kan je praktische tip ineens anders en preciezer worden. Niet “wees wat milder”, maar: “benoem in het volgende overleg eerst het gezamenlijke doel, geef daarna één kernpunt met onderbouwing en check vervolgens expliciet welke aanname de ander hanteert”.
En je helpt hiermee ook je cliënt om een volwassen zin die zijn grenzen aangeeft te formuleren en die tegelijk ook de samenwerking en helderheid bewaakt: “Ik kan dit oppakken, mits mijn mandaat, capaciteit en deadline vooraf helder zijn.” Dan gaat het niet meer om aanpassen, maar om professioneel positioneren.
Je cliënt zegt: “Ik stel alles uit en ik haat mezelf daardoor.” Als je alleen een planningstechniek geeft, bevestig je onbedoeld het verhaal dat hij zwak is. Wanneer je eerst kennis deelt, kan je samen gaan onderzoeken of de weerstand vooral ontstaat bij taken zonder betekenis of uitdaging.
De praktische vertaling wordt dan anders: herformuleer één taak tot een vraagstuk dat wél intellectuele uitdaging geeft, kies een helder kwaliteitscriterium dat haalbaar is, en maak de start klein genoeg zodat hij vandaag kan beginnen zonder in perfectionisme vast te lopen. Dat is geen softe aanpak, maar juist een strategische. Je ontwerpt de omgeving zo dat de cliënt kan functioneren vanuit zijn werkelijke profiel.
Hier wil ik glashelder in zijn, juist omdat ik professionals serieus neem. Na één webinar kan je
Zie mijn webinars daarom als een professionele upgrade van je kennis over hoogbegaafdheid en een verrijking van je taal, zodat je:
beter kan aansluiten wanneer hoogbegaafdheid waarschijnlijk meespeelt,
sneller kan onderscheiden wanneer er specialistische expertise nodig is,
bewuster kan doorverwijzen wanneer dat voor de cliënt het meest helpend is.
Doorverwijzen doe ik ook. Bijvoorbeeld: trauma, ADHD of rouw is niet mijn vakgebied. Als hier een vraag naar komt verwijs ik door naar experts. Zie doorverwijzen ook als vakmanschap.
Als je werkt met mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid die richting zoeken, waarden willen belichamen en autonome keuzes willen maken, dan helpt het als jij het gesprek niet laat verzanden in “wat moet ik doen”, maar het gesprek met, onder andere kennisdelen, leidt naar “wat klopt voor mij en welke stap kies ik bewust”.
Dit past in de innerlijke dynamiek die vaak speelt. De dynamiek van de derde factor van Dabrowksi’s Theorie van Positieve Desintegratie (meer info in mijn boek). Een dynamiek van bewuste keuze, bevestiging en verwerping ten opzichte van innerlijke en uiterlijke invloeden.
Kennisdelen maakt de stap naar het maken van heldere keuzes mogelijk, omdat het een cliënt uit oude misvattingen haalt en terugbrengt naar volwassen keuzevrijheid.
Pas daarna hebben tips betekenis.
Lees dan verder in dit blog: Zo herken je een goede hoogbegaafdheidscoach. Je vindt er ook websites waar je goed opgeleide hoogbegaafdheidscoaches en psychologen vindt.
Na een webinar van mij ga je niet weg met een trucje, maar met een duidelijke volgorde die je meteen kan gebruiken. Ik geef je:
Als jij af en toe een cliënt met kenmerken van hoogbegaafdheid krijgt en je wil niet meer improviseren, dan zijn mijn webinars gemaakt om je in de eerst stappen steviger te maken. Daardoor kan je beter aansluiten én sneller herkennen wanneer specialistische identificatie of begeleiding nodig is.
Je begint met kennis delen over hoogbegaafdheid omdat praktische tips pas werken wanneer iemand snapt wat hij ervaart, waarom dat gebeurt en wat dat betekent. Dat geeft taal, normaliseert en voorkomt misinterpretaties, zodat een interventie geen “huiswerk” wordt maar een keuze die echt richting geeft aan gedrag en beslissingen.
Je leert hoe je beter aansluit bij cliënten met kenmerken van hoogbegaafdheid door eerst een kloppend kader te bieden, zodat praktische tools niet “braaf uitgevoerd” worden maar van binnenuit gaan werken.
Je krijgt taal en herkenningspunten om misinterpretaties te voorkomen, je ontdekt waarom technieken zoals het 5G-schema, scripts of SMART-doelen soms niets veranderen, en je leert hoe je je tempo, toon en vragen afstemt op deze doelgroep.
Je gaat weg met praktische interventies voor veelvoorkomende situaties zoals conflict met leidinggevenden, onderpresteren en vastlopen op betekenis, plus heldere criteria voor wanneer doorverwijzen de meest professionele stap is.
Bij hoogbegaafde volwassenen kunnen tools zoals het 5G-schema of communicatiescripts veranderen in een slimme denkoefening: de cliënt kan het perfect invullen, maar doet het vooral omdat jij het vraagt. Dan ontstaat meewerkend gedrag zonder eigenaarschap, terwijl groei juist vraagt om betekenis, autonomie en een kloppend kader.
Je kan signalen zien die passen bij kenmerken van hoogbegaafdheid, maar dat is niet hetzelfde als het identificeren ervan. Omdat er overlap kan zijn met andere concepten, is betrouwbare identificatie vaak een zorgvuldig proces met passend onderzoek, en doorverwijzen kan dan juist helpen om sneller de juiste route te vinden.
Je begint met kennis delen over hoogbegaafdheid omdat praktische tips pas werken wanneer iemand snapt wat hij ervaart, waarom dat gebeurt en wat dat betekent. Dat geeft taal, normaliseert en voorkomt misinterpretaties, zodat een interventie geen “huiswerk” wordt maar een keuze die echt richting geeft aan gedrag en beslissingen.
Je leert hoe je beter aansluit bij cliënten met kenmerken van hoogbegaafdheid door eerst een kloppend kader te bieden, zodat praktische tools niet “braaf uitgevoerd” worden maar van binnenuit gaan werken.
Je krijgt taal en herkenningspunten om misinterpretaties te voorkomen, je ontdekt waarom technieken zoals het 5G-schema, scripts of SMART-doelen soms niets veranderen, en je leert hoe je je tempo, toon en vragen afstemt op deze doelgroep.
Je gaat weg met praktische interventies voor veelvoorkomende situaties zoals conflict met leidinggevenden, onderpresteren en vastlopen op betekenis, plus heldere criteria voor wanneer doorverwijzen de meest professionele stap is.
Bij hoogbegaafde volwassenen kunnen tools zoals het 5G-schema of communicatiescripts veranderen in een slimme denkoefening: de cliënt kan het perfect invullen, maar doet het vooral omdat jij het vraagt. Dan ontstaat meewerkend gedrag zonder eigenaarschap, terwijl groei juist vraagt om betekenis, autonomie en een kloppend kader.
Je kan signalen zien die passen bij kenmerken van hoogbegaafdheid, maar dat is niet hetzelfde als het identificeren ervan. Omdat er overlap kan zijn met andere concepten, is betrouwbare identificatie vaak een zorgvuldig proces met passend onderzoek, en doorverwijzen kan dan juist helpen om sneller de juiste route te vinden.
Je begint met kennis delen over hoogbegaafdheid omdat praktische tips pas werken wanneer iemand snapt wat hij ervaart, waarom dat gebeurt en wat dat betekent. Dat geeft taal, normaliseert en voorkomt misinterpretaties, zodat een interventie geen “huiswerk” wordt maar een keuze die echt richting geeft aan gedrag en beslissingen.
Je leert hoe je beter aansluit bij cliënten met kenmerken van hoogbegaafdheid door eerst een kloppend kader te bieden, zodat praktische tools niet “braaf uitgevoerd” worden maar van binnenuit gaan werken.
Je krijgt taal en herkenningspunten om misinterpretaties te voorkomen, je ontdekt waarom technieken zoals het 5G-schema, scripts of SMART-doelen soms niets veranderen, en je leert hoe je je tempo, toon en vragen afstemt op deze doelgroep.
Je gaat weg met praktische interventies voor veelvoorkomende situaties zoals conflict met leidinggevenden, onderpresteren en vastlopen op betekenis, plus heldere criteria voor wanneer doorverwijzen de meest professionele stap is.
Bij hoogbegaafde volwassenen kunnen tools zoals het 5G-schema of communicatiescripts veranderen in een slimme denkoefening: de cliënt kan het perfect invullen, maar doet het vooral omdat jij het vraagt. Dan ontstaat meewerkend gedrag zonder eigenaarschap, terwijl groei juist vraagt om betekenis, autonomie en een kloppend kader.
Je kan signalen zien die passen bij kenmerken van hoogbegaafdheid, maar dat is niet hetzelfde als het identificeren ervan. Omdat er overlap kan zijn met andere concepten, is betrouwbare identificatie vaak een zorgvuldig proces met passend onderzoek, en doorverwijzen kan dan juist helpen om sneller de juiste route te vinden.
Dąbrowski Center. (z.d.). Third factor in Dąbrowski’s work.
Jacobsen, M. E. (1999). Arousing the sleeping giant: Giftedness in adult psychotherapy.
Kooijman-van Thiel, M. G. B. M. (2008). Hoogbegaafd. Dat zie je zó! Over zelfbeeld en imago van hoogbegaafden. OYA Productions.
Marx, P., & Witteman-de Kok, M. (2021). Koester hoogbegaafden door ze op tijd te ontdekken. Huisarts En Wetenschap, 54–56.
Nelson, J. M., Rinn, A. N., & Hartnett, D. N. (2006). The possibility of misdiagnosis of giftedness and ADHD still exists: A response to Mika. Roeper Review, 28(4), 243–248.
Poirier, J. (2025). Living with the gift of giftedness. Frontiers in Psychiatry.
Wil je hoogbegaafdheid als verrijking zien? Investeer in coaching. Hoe?
Als je je wilt verdiepen in de zelfbeeld- en persoonlijkheidsontwikkeling van mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid, zelf betekenis wilt geven aan je leven of als je hulpverlener bent en je cliënten meer wilt leren over hoogbegaafdheid, dan is dit boek een waardevol instrument.